TRANG CHỦ
Trong tháng 11, xuất khẩu thép cuộn cán nóng (HRC) ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng, lên tới 70% so với cùng kỳ năm trước. Các doanh nghiệp Việt Nam đang nhanh chóng xoay trục sang thị trường nội địa nhằm giảm thiểu tác động từ sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường quốc tế.
Xuất Khẩu HRC Giảm 3 Tháng Liên Tiếp
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tổng lượng tiêu thụ thép HRC trong tháng 11 giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ đạt 499.000 tấn. Trong đó, xuất khẩu giảm sâu đến hơn 70%, chỉ còn 101.000 tấn. Đây là tháng thứ ba liên tiếp lượng xuất khẩu thép HRC sụt giảm, mặc dù sản lượng sản xuất duy trì ổn định ở mức 548.108 tấn. Tính chung 11 tháng năm 2024, tổng lượng tiêu thụ thép HRC giảm nhẹ 2% so với cùng kỳ, đạt 6 triệu tấn. Riêng xuất khẩu giảm mạnh 31%, chỉ còn 2,2 triệu tấn.
Áp lực cạnh tranh và phòng vệ thương mại quốc tế
Thép HRC Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh khốc liệt từ các nhà sản xuất thép lớn, đặc biệt là Trung Quốc. Số liệu từ Hải quan Trung Quốc cho thấy, xuất khẩu thép của nước này đạt mức kỷ lục 18,6 triệu tấn trong tháng 11, tăng 22,6% so với cùng kỳ. Với giá bán rẻ và nhu cầu nội địa yếu do thị trường bất động sản chưa hồi phục, các nhà sản xuất thép Trung Quốc đã gia tăng xuất khẩu, đẩy mạnh cạnh tranh tại nhiều thị trường quốc tế.
Bên cạnh áp lực từ Trung Quốc, ngành thép Việt Nam còn gặp khó khăn với làn sóng phòng vệ thương mại. Tháng 8, thép HRC của Việt Nam đồng thời phải đối mặt với hai cuộc điều tra chống bán phá giá từ Ấn Độ và EU.
- Tại EU: Hiệp hội Thép Châu Âu (Eurofer) cáo buộc thép HRC từ Việt Nam, Ai Cập, Ấn Độ, và Nhật Bản làm tăng áp lực lên ngành công nghiệp EU, gây tổn hại nghiêm trọng đến sản lượng, giá bán và thị phần của các nhà sản xuất nội địa.
- Tại Ấn Độ: Hiệp hội Thép Ấn Độ cũng yêu cầu điều tra chống bán phá giá thép HRC Việt Nam, với lý do gây áp lực lên giá thép nội địa và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của các doanh nghiệp trong nước.
Mặc dù vậy, Việt Nam đã có động thái phản ứng bằng cách điều tra chống bán phá giá thép HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ, với mức biên độ phá giá được ước tính lên tới 27,83%.
Chuyển hướng nội địa – lực đỡ từ nhu cầu tôn mạ và ống thép
Trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó, các doanh nghiệp thép đang đẩy mạnh tiêu thụ nội địa. Tiêu thụ thép HRC trong nước đạt 3,9 triệu tấn trong 11 tháng đầu năm 2024, tăng 28% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chính đến từ sự phục hồi của các ngành sản xuất hạ nguồn. Ngoài ra, nhu cầu sửa chữa, lợp lại nhà cửa sau các cơn bão miền Trung cũng thúc đẩy thị trường tiêu thụ thép xây dựng và tôn mạ trong nước. Cụ thể:
- Tôn mạ: Sản lượng tăng 26%, đạt 5,2 triệu tấn; lượng bán hàng tăng 33%, lên hơn 5 triệu tấn.
- Ống thép: Sản lượng tăng 4%, đạt 2,25 triệu tấn.
Thị trường nội địa tiếp tục được kỳ vọng là điểm sáng cho ngành thép trong thời gian tới. Ông Đào Minh Châu, Phó Giám đốc Phân tích Cổ phiếu SSI Research, nhận định ngành thép sẽ hưởng lợi từ chu kỳ phục hồi bất động sản và đầu tư công trong năm 2025, kéo dài từ 2 – 3 năm.
Tuy nhiên, thị trường nội địa vẫn đối mặt với không ít thách thức, bao gồm:
- Nhu cầu tiêu thụ chưa thực sự bền vững.
- Ảnh hưởng từ biến động giá thép thế giới.
- Sức ép từ thép nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc.
Các doanh nghiệp lớn như Hòa Phát đang tích cực đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Dự án Khu liên hợp Gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 với tổng vốn đầu tư 85.000 tỷ đồng, công suất 5,6 triệu tấn/năm, dự kiến đưa sản phẩm đầu tiên ra thị trường vào cuối năm 2024. Khi hoàn thành, dự án này sẽ nâng tổng công suất sản xuất thép thô của Hòa Phát lên trên 14 triệu tấn/năm, đưa doanh nghiệp vào Top 30 nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới.
Để tiêu thụ sản lượng khổng lồ từ Dung Quất 1 và 2, Hòa Phát sẽ tiếp tục đẩy mạnh kênh xuất khẩu, đồng thời khai thác các cơ hội tiêu thụ nội địa nhờ vào sự phục hồi của thị trường bất động sản và các dự án đầu tư công trong nước.
Thép HRC Việt Nam, dù đang đối mặt với nhiều khó khăn, vẫn có cơ hội phục hồi trong dài hạn nhờ vào chiến lược đúng đắn của các doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ các chính sách kinh tế. Trong báo cáo mới nhất, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) cũng lạc quan về sức bật của thị trường nội địa, mặc dù vẫn thận trọng với các khó khăn chung của ngành thép thế giới.
(Tổng hợp từ Doanhnhanvn, VSA)